Kazerne in het gareel met staalconstructies

  • Datum 04 juni 2012
Kazerne in het gareel met staalconstructies

Bron: Cobouw, 25 maart 2010

De voormalige Boreelkazerne in Deventer wordt gerestaureerd en verbouwd tot kantoor- en winkelruimte, casino en bioscoop. Rigoureuze ingrepen zijn nodig om het U-vormige gebouw weer stabiel te krijgen. De langste vleugel van de voormalige Boreelkazerne is 10 tot 15 centimeter verzakt. Overal waar het kan worden nu stabiliserende staalconstructies toegepast. De 19de eeuwse kazerne, een beeldbepalend rijksmonument voor de toegang tot de middeleeuwse Deventer binnenstad, bestaat uit drie vleugels waarvan de daken afsteunen op de uitkragende gemetselde buitenmuren. Hoewel de vraag is of nog sprake is van afsteunen. Op de hoeken van de langste vleugel zijn de muren flink verzakt en zijn grote scheuren in de gevel zichtbaar. “In sommige exemplaren kun je de hele hand insteken”, gebaart projectleider Hans Tuinte namens JVZ Ingenieurs. Hij stapt van de steiger naar binnen en kijkt langs de buitengevel naar beneden. “Zie je de muur ‘slingeren’? Die is in de loop der tijd naar buiten of binnen geknikt. Het ene deel van het hoekgebouw staat op zeer slappe, bijna ‘zwarte’ grond waar mogelijk de ringgracht lag. Het andere deel is gefundeerd op puinresten van de middeleeuwse stadsmuren. Daardoor zijn duizenden scheuren in de funderingsmuur ontstaan.”

Verbazingwekkend

Tijdens zijn onderzoek kwam de constructeur verbazingwekkende zaken tegen. Zo stak de funderingsmuur slechts tot 85 centimeter onder de grond. En dat voor een grootschalig gebouw van 16 à 17 meter hoog. De kalkmortel in het voegwerk was slechts 3 millimeter dik. In de 19de eeuw was specie erg kostbaar, dus werd er spaarzaam mee omgegaan. Gevolg is nu dat je met de vinger de mortel eruit kunt schrapen. Binnen buigen de balklagen van Russisch grenenhout, die circa 8 meter overspannen, flink door. De vloeren lopen schuin, variërend van 4 tot 10 centimeter. Tijdens de rondleiding zien we een flinke spleet tussen een balklaag en één van de tientallen nieuwe staalconstructies die het gebouw weer in het gareel houden. “Het lijkt of die stalen ligger scheef is, maar hij ligt echt recht”, zegt Tuinte alsof het bezoek hem niet gelooft.

Doorbraken

De constructeur bekijkt de voorlopige resultaten van de restauratie en de renovatiewerkzaamheden. In de gemetselde binnenmuren zijn doorbraken gemaakt voor de inrichting van kantoren en winkels. Stalen ligger-kolomconstructies ondersteunen de doorgangen. Op de begane grond en verdiepingshoog worden op enkele plekken over de lengte en in dwarsrichting staalconstructies met HEA-profielen van 450 millimeter gemonteerd. De ligger-kolomconstructies staan op in de grond geheide stalen buispalen die gefixeerd zijn met poeren. De nieuwe constructies vangen de stijgende belasting door de winkel- en kantoorruimte op, waardoor de druk op de balklagen en de dragende buitenmuren niet of nauwelijks toeneemt. Verder zijn de betonnen trappenhuizen uit de jaren vijftig gesloopt. De nieuwe liftschachten worden in staal opgebouwd en opgemetseld. Volgens Tuinte heeft de Rijksdienst voor Monumentenzorg geen bezwaar tegen de staalconstructies, omdat daardoor de authentieke materialen bewaard blijven. Zoals de fraaie rode bakstenen die na het stralen weer mooi tot uitdrukking komen. Zwaar aangetast voegwerk wordt hersteld met het Totalwall-systeem. De fries met karakteristieke ronde ramen wordt weer in origineel zandgeel beschilderd. Het glaswerk voor de 150 ronde ramen van de fries is vervangen; dat komt neer op dertien glasstukjes per raam. Verder zijn alle 450 onzichtbaar in de muur aanwezige gietijzeren balkankers uitgehakt om ze van roest te ontdoen en met een roestwerend middel te behandelen. Tuinte ontgaat niets tijdens zijn ‘inspectie’. “Ik kom hier minstens twee keer per week. Tijdens het strippen geeft het gebouw steeds meer ‘geheimen’ prijs. Elke keer zie ik nieuwe dingen, dus ik moet de vinger goed aan de pols houden”.